Klįrum uppbyggingu viš Hringbraut sem fyrst

Greinin er hér ķ fullri lengd: 

Endurteknar rangfęrslur um byggingu Landspķtala viš Hringbraut

Žann 24. mars sl. birtist grein ķ Morgunblašinu eftir Önnu Kolbrśnu Įrnadóttur og Višar Frey Gušmundsson frambjóšendur Mišflokksins undir undir nafninu, „Hugsum lengra en Hringbraut“. Enn og aftur žarf aš leišrétta rangfęrslur um stašarval Landspķtala og ķ žessu tilfelli er framkvęmdum ķ Danmörku blandaš af vanžekkingu inn ķ mįliš.

Rangar įlyktanir um stašarvalsgreiningar

Ķ greininni eru dregnar rangar įlyktanir af stašarvalsvinnu um nżjan Landspķtala. Rökstušningur Önnur og Višars byggir m.a. į aš Ementor skżrsla, frį įrinu 2001 hafi męlt meš byggingu nżs spķtala frį grunni į nżjum staš, en henni hafi svo veriš stungiš undir stól.  Žetta er rangt.  Ašalverkefni Ementor snérist ekki um stašarval į nżjum Landspķtala heldur aš innvišum og vinnuferlum spķtalans og sś vinna nżttist vel. Ķ lok skżrslunnar var Fossvogur rįšlagšur sem vęnlegri byggingarstašur, „ef ekki ętti aš byggja nżjan spķtala į nżjum staš“. Ekkert val eša mat fór fram hjį žeim į hagkvęmni žess aš byggja į nżjum staš. Ementorskżrslan fullyrti ekkert um aš betra vęri aš byggja į nżjum staš frį grunni, eins og Hilmar Žór Björnsson, arkitekt gefur ķ skyn grein žann 19.4. Um žaš lögšu žeir ekkert mat, enda hefši žaš kallaš į ķtarlega skošun, en gįfu vissulega til kynna aš byggja mętti nżjan spķtala viš Hringbraut.

White arkitektar unnu um svipaš leiti ķtarlega śttekt į stašarvali viš Vķfilstaši, ķ Fossvogi og Hringbraut. Nišurstaša žeirra var sś aš Hringbraut vęri įkjósanlegasti stašurinn. White arkitektar greindu stašina žrjį meš tilliti til kosta og galla hverrar stašsetningar, en Vķfilstašir voru aš žeirra mati versti kosturinn. 

Hvaš getum viš lęrt af Dönum?

Ķ grein žeirra Önnu og Višars er stašhęft aš veriš sé aš byggja hįtt ķ 30 spķtala ķ Danmörku og flestir séu reistir ķ śtjašri byggšar. Žetta er rangt. Flestar framkvęmdanna eru misstórar višbyggingar viš nśverandi spķtala, en sex verkefni eru nżbyggingar. Hér aš nešan eru nįnari upplżsingar um žį spķtala sem byggšir eru frį grunni į nżjum staš og hver reynsla Dana er af žessum nżbyggingarverkefnum eftir aš mašur kynnti sér žaš sérstaklega.

  • Nżi spķtalinn ķ Hilleröd hefur ķtrekaš fariš fram śr fjįrhagsįętlunum. Įkvešiš aš fara ķ nżbyggingu įriš 2007. Byggingarmagn og sjśkrarżmi skoriš nišur og afhendingu spķtalans seinkaš um 2-3 įr og veršur 2022, 15 įrum eftir aš įkvöršun er tekin. 
  • Nżi hįskólaspķtalinn ķ Köge er aš stęrstum hluta nżbygging:  Rįšgjafa-/arkitektafyrirtękiš  C.F Möller og Ramböll rįšgjafaverkfręšingar voru reknir frį verkinu 2017 vegna žess aš fyrsti hluta spķtalaverkefnisins var kominn marga milljarša ķslenskra króna fram śr įętlunum.  Framkvęmdum į 110.000 fermetrum įtti aš vera lokiš 2023, en mun seinka til 2024 vegna nżs śtbošs sem fór fram ķ september 2017. Samtals 14-16 įr frį įkvöršun.
  • Nżi spķtalinn ķ Gödstrup: Plan frį 2007. Įętlun um afhendingu 2017 stóšst ekki fremur en kostnašarįętlanir; śtbošsgögnum hefur seinkaš og lengja žarf byggingartķma til aš draga śr kostnaši. Endurskošuš įętlun mišar viš aš fyrsti hluti spķtalabyggingarinnar verši afhentur 2020.  Samtals veršur byggingatķmi 13 įr.
  • Nżi hįskólaspķtalinn ķ Aarhus, Skejby:  Įkvešiš aš byggja įriš 2005. Fjįrhagsįętlanir hafa ekki stašist; byggingarmagn skrifstofuhśsnęšis skoriš nišur ķ kjölfariš.  Innleišing į starfsemi brįšamóttökunnar seinkaši um įr og veruleg mistök viš uppsetningu pķpulagna hafa leitt af sér miklar rakaskemmdir. Fyrsta lagi tilbśinn 2019. 14 įra byggingatķmi.
  • Nżi hįskólaspķtalinn ķ Odense: Žaš var įkvešiš 2008 aš byggja hįskólaspķtalann į aušu svęši viš hlišina į Syddansk hįskólanum og planlögšum Cortex park vķsindagöršum.  Śtboš fer fram 2010 og 2011. Bśiš aš seinka byggingunni um tvö įr frį upphaflegri įętlun. Kostnašarįętlun um 100 milljaršar króna, en hefur reynst mörgum milljöršum hęrri en upphafleg fjįrhagsįętlun. Byggingarframkvęmdir skornar nišur og sveitarfélagiš tók į sig 7 milljarša til aš hęgt yrši aš halda įfram. Įętluš afhending 2022, 14 įrum eftir įkvöršun.
  • Nżi hįskólaspķtalinn ķ Įlaborg:  Įkvešiš 2009. Fjįrhagsįętlanir stóšust ekki. Žvķ var m.a. įkvešiš aš sleppa byggingu „foreldrahótels“ og minnka sjśkrahóteliš.  Įętluš afhending 2020. Samtals 11-13 įra framkvęmdatķmi.

Mešal fjölmargra višbygginga viš spķtala ķ Danmörku mį nefna aš ķ Viborg er veriš aš byggja um 32.000 m2 višbyggingu viš sjśkrahśsiš, framkvęmdatķminn 11 įr, frį 2009 – 2020 og einnig er veriš aš byggja viš Rigshospitalet ķ Kaupmannahöfn. Žaš verk hefur gengiš įgętlega.

Hver eru žį skilabošin?  Žaš er mjög vķša veriš aš byggja viš spķtala sem oft hefur reynst įgętlega, en mun sjaldnar eru byggšir spķtalar frį grunni į nżjum stöšum. Žegar byggšir eru spķtalar frį grunni, af svipašri stęrš og Landspķtalinn fullbyggšur, tekur slķk framkvęmd yfirleitt 12-14 įr. Žegar Danir byggja spķtala frį grunni, er ekki reynt aš eltast viš einhvern mišjustaš borgarsvęšisins. Žaš įlķta aftur į móti margir Hringbrautarandstęšingar afar mikilvęgt atriši, en aš sjįlfsögšu koma mörg önnur atriši til skošunar. 

Stęrri verkefni kalla almennt į meiri seinkanir og framśrkeyrslu ķ kostnaši. Hér į landi mį bśast viš mun meiri seinkunum og framśrkeyrslu kostnašar viš helmingi stęrri framkvęmd en nś er ķ gangi eša um 140.000 fermetra nżbyggingu. Byggingartķmi yrši aš lįgmarki 12 įr til višbótar viš langan undirbśningstķma viš ašal- og deiliskipulagsbreytingar, umhverfismat, umferšatengingar, žarfagreiningu byggingarinnar innanhśss, śtboš, hönnun o.fl. sem getur aušveldlega tekiš 10 įr. Nżr spķtali ķ fyrsta lagi tilbśinn ķ kringum 2035 og jafnvel ekki fyrr en 2040, vonandi a.m.k. fyrir 100 įra afmęli lżšveldisins.

Frį 2002 hefur veriš mišaš viš įframhaldandi uppbyggingu viš Hringbraut. Ašalskipulagi og deiliskipulagi viš Hringbraut var breytt ķ kjölfar skipulagssamkeppni sem fram fór įriš 2005; unnin var ķtarleg žarfagreining og haldin alžjóšleg samkeppni ķ kjölfar hęfnisvals um forhönnun spķtalans įriš 2010.  Fullnašarhönnun sem bošin var śt og er nś vel į veg komin; śtboš framkvęmda viš jaršvinnu og innviši veršur bošin śt ķ sumar og ķ kjölfariš bygging mešferšarkjarnans. Alžingi hefur samžykkt fjįrmögnun og aš stöšva hana og ętlaš aš setja ašra og stęrri ķ gang sķšar er algjörlega óįbyrgt.

Krafa okkar Reykvķkinga ętti aš vera skżr: Klįra uppbyggingu viš Hringbraut sem fyrst

Reykvķkingar eiga aš gera žį kröfu aš rķkiš klįri hratt og vel uppbyggingu spķtalans. Frambjóšendur til borgarstjórnar eiga ekki aš gefa rķkisstjórninni neinn afslįtt af žvķ aš klįra nśverandi uppbygginu mešferšarkjarna og rannsóknarhśss įrin 2023/2024 og algjörlega įbyrgšarlaust aš tefja mįliš. Slķkt er eingöngu til žess ętluš aš vinna hylli óįnęgša ķbśa meš einhverri draumsżn. Stašarval fyrir annan spķtala į öšrum staš er aftur į móti ešlilegt og tķmabęrt verkefni sem Reykjavķkurborg į aš hafa strax frumkvęši aš meš framtķšaržarfir ķ huga. Sį spķtali, austar ķ borginni, hefši annaš hlutverk en brįšasjśkrahśs/hįskólasjśkrahśs. Keldnalandiš kęmi žar augljóslega vel til greina įsamt ķbśabyggš. Eitt sjśkrahśs į Ķslandi er ekki nóg, - er óöruggt fyrir eyland žekkt af nįttśruhamförum og óįsęttanlegt fyrir sjśklinga og heilbrigšisstarfsfólk sem eini valkosturinn.

Sś ašferšafręši sumra [stjórnmįlamanna], aš foršast stašreyndir og vandaša greiningu, en höfša frekar til tilfinninga fólks, er ekki įbyrg pólitķk. Vandamįliš er ekki stašsetning Landspķtala heldur žarf aš rįšast ķ naušsynlegar śrbętur samgöngumįla ķ höfušborginni, ekki fyrir Landspķtala heldur fyrir okkur öll. Žar žarf nż borgarstjórn aš taka til hendinni.

thorkellsig@gmail.com


Svęši

SPĶTALINN OKKAR

Landssamtök um uppbyggingu nżs hśsnęšis Landspķtala
spitalinnokkar@spitalinnokkar.is